Schilders

............................................
Gerhard (GK) 1809 - 1888
Willem Gzn 1850 - 1916
Bartus 1853 - 1930
Gerhard Willem 1886 - 1912
Willem Wzn 1887 - 1962
Willem Bzn 1889 - 1964
Herman Daniel 1898 - 1994
Hendrik 1922 - 2012

Categorie

............................................
Landschappen
Bloemstukken
Stillevens
Dieren
Portretten
Stadsbeelden
Diversen
.................................................................................................................................................


ACHTERGRONDEN


DE SCHILDERSFAMILIE
In ongeveer twee eeuwen, 1810 - 2010, waren er in de eerste 4 van de 6 generaties Korteling, 8 kunstschlders actief, waarvan er 4 als professional gekwalificeerd kunnen worden.
Alleen deze 8 zijn in de stamboomopstelling aangegeven met portret, zodat in een oogopslag duidelijk is om wie het gaat en wanneer het speelde.



 


INLEIDING
Na ruim 3 jaar intensief  speur- en inventarisatiewerk is deze site een representatieve documentatie van schilderijen en tekeningen gemaakt door 4 generaties uit de van oorsprong Deventer Familie Korteling.

Dankzij de medewerking van vele geïnteresseerden zijn hierin opgenomen, zowel de vrijwel complete Korteling-collecties van de musea HMD, DMA en MKA, als die van bijna alle familienazaten en al ruim 150 andere particulieren.

Deze catalogus is daarmee nu al de meest uitgebreide en gevarieerde verzameling beeldmateriaal van alle 8 (professionals en amateurs) schilderende leden van deze familie uit de 19e en 20e eeuw.

Ter illustratie van de diversiteit en ontwikkeling in de tijd hier per schilder een karakteristiek werk opgesteld in "stamboom formatie"






Per schilder wordt hier alleen een zeer beknopte inleiding gegeven.
Voor kunsthistorische informatie is de belangrijkste literatuur:

                  "De Familie Korteling, Kunst en Ambacht”
                    Roel H. Smit-Muller
                   Walburg Pers - ISBN   978.90.5730.707.2

                   “Deventer en zijn Schilders”
                    Henk J. van Baalen
                    ISBN 90-76859-11-6

Deze boeken geven ook uitgebreide achtergrond- en broninformatie.
Voor wie meer beelden wil zien en vergelijken van nagenoeg het gehele bekende oeuvre is
www. kortelingdeschilders.nl de aanvulling daarop.

HET LOGO VERKLAARD

     De symboliek van dit logo zal duidelijk zijn voor iedere geïnteresseerde uit
     de regio Deventer en zeker voor hen die het exlibris van Herman Korteling
     kennen.    
     Het origineel daarvan is een stijlvol ontwerp uit omstreeks 1920 van de hand
     van diens vriend Arnold Bokhorst en is, bij exlibris kenners, een erkend
     juweeltje.

Omdat Herman K zich ook beijverde voor het behoud en de promotie van het Deventer
schilders erfgoed, waaronder dat van zijn familie, leek het ons gerechtvaardigd het
raamwerk van zijn exlibris te gebruiken als basis voor het logo voor deze website.

De Deventer connectie is in één oogopslag duidelijk.
De 4-delige spreuk staat op de trans van de beroemde koepel op de “Lebuinustoren” en luidt, vrij en zeer dichterlijk, vertaald:

                    Op God de Heer vertrouwen
                    Uit waakzame ogen schouwen
                    Bezinnen eer beginnen

                    Kloeke daden minnen


Het afgebeelde schilderspalet is afkomstig uit het atelier van Willem Bzn, zoals het door hem ’t laatst gebruikt is.Het stadsgezicht is een uitsnede uit een groot schilderij van zijn hand uit ca. 1950 dat tijdens de speurtocht voor het documentatie project in een particuliere collectie is "ontdekt".

Zo zijn alle hoofdelementen van deze documentatie site compact verenigd in een herkenbaar en karakteristiek logo.

HET PROJECT

Eind 2007 is het initiatief voor dit documentatieproject genomen en na overleg met de auteur van “Deventer en zijn Schilders” was de feitelijke start op 19 februari 2008 met een oproep in de lokale Deventer krant “De Stentor”, waarin doel en motivatie kort en bondig uiteengezet worden. 

                                                                                                                                              

            IN HET DEPOT BIJ HMD

     foto Ab Hakeboom

"rijp en groen, het maakt niet uit. Ik wil alles documenteren"


SPEUREN NAAR SCHILDERIJEN KORTELING

Nazaat schildersfamilie Korteling wil overzicht alle werken voorouders.
 

Door Herman van Amelsvoort

DEVENTER - Valentijn Korteling (70) heeft zichzelf een niet geringe opdracht gesteld: het inventariseren van alle schilderijen en tekeningen van zijn illustere voorouders, de Deventer schildersfamilie Korteling."Rijp en groen, het maakt niet uit. Ik wil alles documenteren".

De Deventernaar van geboorte schat dat de acht schilders (sinds 1809) in zijn familie samen goed zijn voor ca. driehonderd werken. Van ruim de helft daarvan weet hij waar ze zich bevinden, met name in het Historisch Museum Deventer en bij hem, zijn neef en zijn nicht. "Verder bevinden zich er nog veel bij particulieren. Daar zitten juweeltjes bij die ik graag zou willen zien. Er komt weinig op de markt, de mensen blijven er op zitten."
Voorlopig gaat het Korteling er alleen maar om een overzicht te maken. "Ik ben geen kunsthistoricus. Wat daarna komt zie ik wel. Een boek, een website, een tentoonstellling, een catalogus? Misschien. Ik ben de laatste van de familie die een aantal van hen heeft gekend. Als ik het niet in kaart ga brengen denk ik dat het niet meer gebeurt."

Het Historisch Museum Deventer heeft waarschijnlijk de grootste collectie. "Om precies te zijn 71. In Assen bij de Stichting Schone Kunsten zitten er ong. twintig. Dat zijn legaten van de dochters van Bartus Korteling en die worden vakkundig beheerd. Verder zijn ze te vinden in Zutphen, Anhem, Zwolle en Haarlem.

Zijn neef Hendrik (89), die in het Groningse Roden woont, is de enige nog levende Korteling-schilder. Valentijn Korteling en zijn neef en nicht hebben tachtig schilderijen in familiebezit. "De rest zit bij particulieren en die hoop ik op te kunnen sporen. Ik ben in voor elke vorm van contact met Korteling-eigenaren. En ik ben geïnteresseerd in elk werk. Ook in de tekeningen en studies. Ze maakten eindeloos veel studies en schilderden op alles wat ze konden krijgen zoals linnen, houten panelen, board of karton".

De Kortelingen hebben een rol van betekenis gehad in Deventer. Stamvader was Gerhard Korteling die leefde van 1809 tot 1888. Hij had twee zoons, Bartus en Willem die beiden ook schilderden. Bartus gaf les aan de “Avondteekenschool”, onder meer aan Han Van Meegeren. Ook hun zoons hanteerden het penseel. De meest geliefde schilderijen zijn van de hand van Bartus en vooral van zijn zoon Willem (1889-1964). Maar ook diens neef, de vroeg overleden Gerhard Willem (1889 -1912) was zeer getalenteerd. Valentijn Korteling, die zelf overigens niet schildert, is de kleinzoon van Bartus’ broer Willem en zoon van de Deventer schrijver Herman Korteling.


DE RESULTATEN
Op die oproep is zeer goed gereageerd en al daarvoor was er de instemming en volle medewerking van HMD (Historische Museum Deventer) en DMA (Drents Museum Assen) waar de belangrijkste museum collecties Korteling werken in depot worden beheerd.

Het is ook in zekere zin een voortzetting van het werk van Herman Daniel Korteling.
Al in de jaren 1960 – 1980 was bij begonnen met een bescheiden inventarisatie met zwart wit foto’s van werken van zijn oom, neef en broers. Hij was in die periode ook een belangrijke informatiebron voor Henk van Baalen bij de voorbereiding van de eerste uitgave van "Deventer en zijn Schilders".

Het geheel omvat momenteel (eind 2010) ca. 500 schilderijen en pastels en ca. 1000 tekeningen. Dat bestand wordt stap voor stap op de site ingevoerd, te beginnen met de schilderijen. De tekeningen of een selectie daaruit volgen later.

Ook nu anno 2010, na ruim 3 jaar, worden nog regelmatig nieuwe stukken toegevoegd.

Hoe compleet het geheel uiteindelijk wordt hangt af van verder speurwerk, maar vooral van tips van geïnteresseerde particulieren en professionals. Deze documentatiesite, de tentoonstelling en het boek zal dat hopelijk stimuleren.

                                                                                                                                                                                                                                                    "ontdekking" v/d boerenbegonia`s  van BK
ALs daar behoeft aan blijkt te bestaan kan in een later stadium op verzoek wellicht een gedrukte versie of een selectie “the best of” worden samengesteld.
                                                                                                                          

De site geeft vooral afbeeldingen met basisinformatie over gebruikte techniek, afmetingen e.d. en een uniek CSK registratienummer.
Zo kan iedere eigenaar "zijn stuk" identificeren met bijbehorend CSK nr en dat desgewenst op de achterzijde onuitwisbaar merken. Op termijn zal die registratie nuttig worden bij verkoop en verzekering van het werk.

Als daar aanleiding toe is wordt op echtheid gecontroleerd, maar er is geen selectie op kwaliteit toegepast. Dus ook minder goed gelukte werken of stukken in slechte staat worden puur als documentatie opgenomen.
Helaas hebben de meeste Korteling schilders zelf weinig geadministreerd of gedocumenteerd. Vaak ontbreekt de datering en soms zelfs de signering.

Als de afbeelding een museumstuk betreft wordt dat met name vermeld (zie legenda). Al het overige is particulier bezit en blijft dus anoniem.
Ook stukken die op internet "voorbij" komen (veiling, galerie, marktplaats) worden, indien mogelijk,  opgenomen met vermelding van de bron, etc.

De kwaliteit van de fotografie verschilt soms sterk, afhankelijk van de herkomst en de geboden omstandigheden, maar is meestal goed genoeg voor een afdruk van redelijke kwaliteit op A4 formaat.

De presentatievolgorde is chronologisch naar geboortejaar van de schilders. Omdat de naam Willem veelvuldig voorkomt in meerdere generaties is daarbij steeds vermeld wiens zoon het is.  

LEGENDA
Tenzij per item anders vermeld is geldt voor alle afbeeldingen:

         *        het kunstwerk is in particulier bezit (anoniem)
         *        techniek olieverf, pastels vermeld (tekeningen volgen later apart)
         *        afmetingen zonder lijst c.q. binnen passe-partout in cm
         *        groepering: per schilder, per type onderwerp en waar mogelijk chronologisch
         *        fotografie met Sony Cybershot door VK of onbekend
         *        digitale verwerking, inkadering, indeling, teksten, etc. door GKB

GEBRUIKTE AFKORTINGEN
         *        RKD - Rijksdienst voor Kunsthistorische Documentatie
         *        HMD - Historische Museum Deventer           
         *        SSK - Stichting Schone Kunsten rond 1900           
         *        DMA - Drents Museum Assen           
         *        MKA - Museum Moderne Kunst Arnhem           
         *        EFAC - European Fine Art Centre (v/h Rococo) –Gulpen          
         *        CSK - Catalogus Schilders Korteling
         *        SAB - Stadsarchief en Atheneumbibliotheek Deventer

          Sign. = signatuur                    Galerie:          ------------------- naam en datum
          Dat.  = datering                      Veiling:          ------------------- naam en datum
          Lit. = literatuur                        Info:             informatie van ---------------------
          TT = tentoonstelling                Rest.:           gerestaureerd door ----------------          
          Coll. = collectie van